Goede zorg helpt jongeren verantwoordelijkheid op te nemen, zonder druk of oordeel.

Tine Suykerbuyk

Jongeren hebben nood aan ondersteuning die hen sterker maakt, verantwoordelijkheid leert opnemen en perspectief biedt. Die visie zegt niet alleen iets over jeugdhulp, maar ook over de samenleving die we willen zijn.

Veel jongeren die voor de jeugdrechtbank verschijnen, hebben te weinig kansen gekregen om veilig op te groeien. Hun verhaal roept een bredere vraag op: hoe zorgen we er als samenleving voor dat jongeren kunnen groeien, ook wanneer het moeilijk loopt?

Als jeugdrechter in Brussel ziet Tine Suykerbuyk elke dag hoe begeleiding het verschil kan maken. Niet door problemen van jongeren over te nemen, maar door hen de ruimte te geven om zelf keuzes te leren maken.

Goede zorg ersterkt jongeren én de samenleving

Goede zorg bestaat uit verschillende lagen. Ze beschermt jongeren, maar geeft hen ook kansen om zelfstandig te groeien. 'Goede zorg maakt niet afhankelijk. Ze geeft jongeren de tools om hun eigen leven vorm te geven.'

Dat vraagt tijd en vertrouwen. Zelfs wanneer hulpverlening verplicht wordt opgelegd, blijft het belangrijk dat jongeren én hun ouders begrijpen waarom die hulp nodig is. Pas wanneer ze zich openstellen voor begeleiding, kunnen hardnekkige patronen doorbroken worden.

Ook na hun achttiende verjaardag hebben veel jongeren nog ondersteuning nodig. Daarom vindt Suykerbuyk het positief dat steeds meer jongvolwassenen vrijwillig begeleiding kunnen blijven krijgen. 'Volwassen worden stopt niet op je achttiende. Sommige jongeren hebben wat meer tijd nodig om stevig op eigen benen te staan.'

Goede zorg vraagt maatwerk

Niet elke jongere heeft dezelfde noden. Daarom volstaat één aanpak niet. Sommige jongeren kunnen thuis begeleid worden, terwijl anderen tijdelijk beter elders verblijven. 'Het liefst blijven kinderen thuis. Maar soms is het, hoe moeilijk ook, beter om hen tijdelijk een andere veilige plek te geven.'

De voorbije jaren werd sterk ingezet op ambulante begeleiding, waarbij jongeren zoveel mogelijk thuis blijven wonen. Dat is vaak een goede keuze, maar niet in elke situatie.

Daarom is het volgens Suykerbuyk belangrijk om verschillende zorgvormen te blijven waarderen. Residentiële opvang of gedeelde zorg kunnen voor sommige jongeren net de rust en stabiliteit bieden die ze nodig hebben. Goede zorg vertrekt niet vanuit het systeem, maar vanuit de vraag wat een jongere nodig heeft om opnieuw vooruit te kunnen. 'Niet iedereen past in dezelfde mal. Zorg moet vertrekken van de noden van de jongere, niet van het systeem.'

Goede zorg maakt niet afhankelijk. Ze geeft jongeren de tools om hun eigen leven vorm te geven.

Tine Suykerbuyk

Jongeren groeien niet los van hun omgeving

De uitdagingen waarmee jongeren geconfronteerd worden, staan niet los van de samenleving waarin ze opgroeien. Gezinnen staan onder druk, de verwachtingen zijn hoog en veel ouders proberen elke dag alle ballen in de lucht te houden.

'Opvoeden vraagt tijd, aandacht en rust. Net daar staat vandaag veel druk op.' Vooral kwetsbare gezinnen botsen sneller op hun grenzen. Ze hebben vaak minder mogelijkheden om hulp in te schakelen of zorgtaken te verdelen. Dat heeft ook een impact op kinderen en jongeren.

Goede zorg betekent daarom ook gezinnen versterken. Ouders blijven de belangrijkste personen in het leven van hun kinderen, maar scholen, welzijnsorganisaties en de jeugdhulp kunnen mee het verschil maken wanneer gezinnen ondersteuning nodig hebben. 'Ouders blijven de belangrijkste personen in het leven van hun kinderen. Onze opdracht is hen ondersteunen, niet vervangen.'

Zorg is een gedeelde verantwoordelijkheid

Zorg is nooit de verantwoordelijkheid van één organisatie alleen. Volgens Suykerbuyk ontstaat goede zorg wanneer onderwijs, welzijn, gezondheidszorg en justitie samenwerken rond dezelfde jongere.

Ze ziet hoopgevende voorbeelden van organisaties die hun krachten bundelen om gezinnen beter te begeleiden. Zulke initiatieven vertrekken vanuit de praktijk en spelen in op wat gezinnen echt nodig hebben. 'De mooiste projecten ontstaan vaak omdat mensen blijven zoeken naar oplossingen, ook wanneer het systeem tekortschiet.'

Volgens haar verdienen zulke samenwerkingen meer ondersteuning. Niet door extra regels op te leggen, maar door ruimte te geven aan initiatieven die hun meerwaarde al bewezen hebben.

Zorg vraagt nabijheid én duidelijkheid

Goede zorg is meer dan warmte en begrip alleen. Jongeren hebben ook nood aan structuur, voorspelbaarheid en duidelijke grenzen. 'Zorg is soms ook zeggen wat kan en wat niet kan. Net die duidelijkheid geeft veel jongeren houvast.'

Die combinatie van betrokkenheid en duidelijke verwachtingen helpt jongeren om verantwoordelijkheid op te nemen. Zorg betekent niet dat alles wordt overgenomen, maar dat mensen ondersteund worden om zelf verder te kunnen. Daarom gebruikt Suykerbuyk vaak het beeld van een uitgestoken hand. 'We reiken jongeren een hand aan. Niet om hen vast te houden, maar om hen te helpen hun eigen weg te vinden.'

Veerkracht groeit wanneer mensen kansen krijgen

Ondanks de uitdagingen waarmee ze dagelijks wordt geconfronteerd, blijft Tine Suykerbuyk geloven in de kracht van jongeren en gezinnen. 'Ik zie elke dag hoe mensen, ondanks alles, blijven proberen. Dat blijft me raken.'

Ze denkt aan jongeren die na moeilijke jaren opnieuw een opleiding volgen, werk vinden of een gezin stichten. Hun weg verloopt zelden zonder hindernissen, maar dat maakt hun verhaal niet minder waardevol. 'Een mensenleven is zelden een rechte lijn. Het is een parcours van vallen en opstaan. Dat geldt voor iedereen.'

Volgens Suykerbuyk vergeten we soms te snel hoeveel veerkracht mensen kunnen tonen wanneer ze de juiste ondersteuning krijgen. Net daarom blijft investeren in jeugdhulp zo belangrijk: niet alleen om problemen op te lossen, maar ook om perspectief te bieden.

Een zorgzame samenleving geeft jongeren ruimte

Jongeren groeien vandaag op in een complexe samenleving. Toch ziet Suykerbuyk elke dag dat jongeren, met de juiste begeleiding, hun weg kunnen vinden. 'Niet alles hoeft perfect te zijn. Belangrijk is dat jongeren de kans krijgen om te groeien, op hun eigen tempo.'

Voor haar begint een zorgzame samenleving met vertrouwen. Vertrouwen in jongeren, in ouders en in de mensen die hen begeleiden. Dat betekent ook aanvaarden dat een herstelproces niet altijd rechtlijnig verloopt. 'Wanneer we jongeren verantwoordelijkheid geven én hen blijven ondersteunen, ontstaan er kansen om echt het verschil te maken.'

Goede zorg gaat dus verder dan hulp bieden wanneer het moeilijk loopt. Ze creëert de ruimte waarin jongeren kunnen groeien, verantwoordelijkheid opnemen en opnieuw vertrouwen vinden. Dat is niet alleen een opdracht voor de jeugdhulp, maar voor de hele samenleving.

Niet alles hoeft perfect te zijn. Belangrijk is dat jongeren de kans krijgen om te groeien, op hun eigen tempo.

Tine Suykerbuyk