Zorg draait om nabijheid

Echt zorgen voor iemand betekent dat die persoon zich gehoord, gerespecteerd en begrepen voelt. Dat lukt alleen wanneer zorgverleners dicht bij mensen staan en hun situatie kennen.

Daarom zijn huisartsen, thuisverpleegkundigen, apothekers, maatschappelijk werkers en gezinshelpers zo belangrijk. Zij werken waar mensen leven en kunnen noden snel herkennen.

Toch krijgen deze beroepen vaak onvoldoende erkenning. Hun werk is minder zichtbaar dan medische ingrepen in een ziekenhuis en de resultaten zijn moeilijker te meten.

Niet alles wat telt, is meetbaar

Ons zorgsysteem legt veel nadruk op efficiëntie en meetbare resultaten. Dat verklaart mee waarom ziekenhuizen zo'n centrale plaats innemen. Maar volgens Jean Macq heeft die aanpak zijn grenzen.

"Zorg is niet meetbaar. We moeten afstappen van de obsessie met onmiddellijke efficiëntie en meer inzetten op robuustheid op lange termijn."

Zorg vraagt tijd. Tijd om te luisteren, vertrouwen op te bouwen en samen oplossingen te zoeken. Die tijd ontbreekt vandaag vaak.

Acute zorg blijft belangrijk, maar voor een betere gezondheid op lange termijn is sterke eerstelijnszorg minstens even noodzakelijk.

Een robuust zorgsysteem

Volgens Jean Macq moeten we niet alleen streven naar efficiëntie, maar ook naar robuustheid. Een robuust systeem kan veranderingen opvangen en blijft goed functioneren in moeilijke omstandigheden.

Dat vraagt samenwerking tussen verschillende zorgverleners. Niet iedereen moet hetzelfde doen, maar mensen moeten wel op verschillende manieren toegang krijgen tot zorg. Vaccinatie is daar een goed voorbeeld van: huisartsen, verpleegkundigen en apothekers kunnen daarbij allemaal een rol spelen.

De nood aan een vaste vertrouwenspersoon

Veel patiënten verdwalen vandaag in een complex zorglandschap met veel verschillende zorgverleners.

Daarom ziet Jean Macq een belangrijke rol voor een vaste referent. Dat is iemand die mensen begeleidt, informatie verduidelijkt en helpt bij keuzes over hun gezondheid.

Die rol kan worden opgenomen door een huisarts, verpleegkundige, apotheker of een andere zorgverlener met een brede kijk op de persoon.

Zorg is ook een taak van de samenleving

Volgens Jean Macq hebben we zorg steeds meer uitbesteed aan professionele organisaties. Daardoor dreigen we te vergeten dat iedereen een rol kan spelen in het zorgen voor anderen.

Zorgen voor kinderen, familieleden, buren of vrienden verdient meer waardering. Dat versterkt niet alleen mensen individueel, maar ook de samenleving als geheel.

"Solidariteit heeft beetje bij beetje plaats gemaakt voor meritocratie. We moeten opnieuw leren zorgen."

Ook gepensioneerden kunnen daarin een belangrijke rol spelen. Hun inzet blijft vandaag vaak onderbenut.

Samen verantwoordelijkheid nemen

Goede zorg gaat niet alleen over individuele patiënten, maar ook over buurten en gemeenschappen.

Wanneer zorgverleners, sociale organisaties en lokale diensten samenwerken, kunnen ze beter inspelen op de noden van een buurt. Dat maakt een samenleving sterker, veerkrachtiger en gezonder.

Voor Jean Macq is dat de kern van de toekomst van de zorg: meer nabijheid, meer samenwerking en meer aandacht voor de menselijke relatie.