Zorg is geen antwoord op een probleem. Het is de basis van het leven.

Saloua Berdai Chaouni

Zorg wordt vaak gezien als iets wat pas nodig is wanneer iemand ziek, oud of kwetsbaar is. Saloua Berdai Chaouni kijkt daar anders naar. Voor haar is zorg geen randactiviteit, maar een levensvoorwaarde. Mensen hebben zorg nodig vanaf hun geboorte, maar ook dieren, planten en de planeet zijn afhankelijk van zorg.

Volgens Berdai Chaouni hebben we zorg te lang versmald tot iets technisch of medisch. Daardoor verliezen we uit het oog hoe fundamenteel zorg is voor de samenleving. 'Zorg is de zuurstof van de samenleving. Ze houdt ons in leven en verbindt ons met elkaar.'

Zorg is een levengevende kracht

Zorg gaat voor Berdai Chaouni niet alleen over mensen helpen wanneer er iets misloopt. Ze ziet zorg als een collectieve bron die mensen, gemeenschappen en de planeet helpt herstellen en groeien.

'Zorg is niet alleen nodig voor wie kwetsbaar of ziek is. Ze is een permanente motor van samenleven.' Dat vraagt een bredere kijk. Zorg voor mensen en zorg voor de planeet zijn volgens haar geen aparte verhalen. Ze raken aan dezelfde vraag: hoe zorgen we ervoor dat leven mogelijk blijft, vandaag en voor de generaties na ons?

'Zorg voor mensen zonder zorg voor de planeet is onmogelijk. Het is één verhaal.'

Zorg is ongelijk verdeeld

Wie over zorg spreekt, moet ook over ongelijkheid spreken. Volgens Berdai Chaouni is zorg historisch te vaak onzichtbaar gemaakt en doorgeschoven naar groepen met minder macht.

Onbetaalde en ondergewaardeerde zorgtaken kwamen vooral terecht bij vrouwen, en vaak nog sterker bij vrouwen van kleur of mensen in kwetsbare posities. Daardoor konden anderen leven alsof zorg vanzelf gebeurde. 'Dat het vooral vrouwen van kleur zijn die het zwaarste zorgwerk doen, is geen toeval. Dat is het systeem.'

Ook wie zorg nodig heeft, krijgt niet altijd dezelfde toegang tot kwaliteitsvolle ondersteuning. Armoede, racisme, leeftijd, gezondheid, gender en afkomst kunnen bepalen welke drempels iemand ervaart. Daarom is zorg volgens Berdai Chaouni altijd politiek. Een zorgzame samenleving kan niet bestaan zonder actief werk te maken van gelijke toegang, erkenning en waardering.

Omdat zorg verbonden is met ongelijkheidssystemen, kunnen we zorg niet herwaarderen zonder die ongelijkheden te bestrijden.

Saloua Berdai Chaouni

Zorg mag geen teken van falen zijn

Een belangrijk probleem is volgens Berdai Chaouni dat zorg vaak pas in beeld komt wanneer er een tekort is. Iemand kan iets niet meer, heeft hulp nodig of past niet in het systeem. Daardoor wordt zorg te gemakkelijk verbonden met afhankelijkheid of falen. 'We leven in een samenleving waarin zorg iets is wat je eigenlijk liever niet nodig hebt. Dat is problematisch.'

Die manier van denken doet geen recht aan wat zorg werkelijk is. Iedereen heeft zorg nodig en iedereen geeft zorg, op verschillende momenten in het leven. Zorg is geen uitzondering, maar een normaal en wezenlijk deel van mens-zijn.

Ook in professionele zorg dreigt de essentie soms verloren te gaan. Protocollen, checklists en kwaliteitsmetingen zijn belangrijk, maar mogen aandacht, nabijheid en menselijkheid niet verdringen.

Zorg vraagt ander beleid

Wie zorg echt waardeert, moet volgens Berdai Chaouni ook anders naar beleid kijken. Vandaag wordt vooral betaald werk buitenshuis als waardevol gezien. Onbetaalde zorg voor kinderen, ouders, naasten of de buurt blijft vaak ondergewaardeerd.

'Als je zorg werkelijk centraal stelt, maak je beleid dat mensen die zorg opnemen ondersteunt, in plaats van bestraft.' Dat vraagt een cultuurverschuiving. Zorg mag geen restcategorie zijn en geen kostenpost die we zo efficiënt mogelijk proberen te beheren. Ze moet een vertrekpunt worden voor keuzes over werk, wonen, gezondheid, klimaat, onderwijs en sociale bescherming.

Volgens Berdai Chaouni voelen veel mensen dat het huidige systeem vastloopt. De vraag is niet alleen hoe we de zorg betaalbaar houden, maar welke samenleving we willen bouwen als we zorg opnieuw centraal plaatsen.

Hoop groeit in kleine zorgpraktijken

Ondanks haar scherpe kritiek ziet Berdai Chaouni ook hoop. Niet alleen in grote beleidsplannen, maar vooral in mensen en initiatieven die vandaag al anders werken.

Ze denkt aan zorgverleners die tijd maken voor echt contact, buurthuizen die verbinding centraal zetten, burgerinitiatieven die collectieve zorg organiseren en onderzoekers die niet alleen over zorg spreken, maar hun onderzoek zelf zorgzamer maken.

'Ik wil niet alleen onderzoek doen over zorg. Mijn onderzoek zelf moet zorg zijn.'

Zulke praktijken tonen dat een andere zorgcultuur mogelijk is. Ze maken zichtbaar dat mensen verlangen naar meer verbinding, erkenning en gedeelde verantwoordelijkheid.

Zorg als kompas voor een rechtvaardige samenleving

Voor Berdai Chaouni is zorg uiteindelijk meer dan een sociaal of medisch thema. Zorg raakt aan de manier waarop we betekenis geven aan ons leven, aan onze relaties en aan onze verantwoordelijkheid voor de wereld rondom ons.

Wie zorg centraal zet, kijkt anders naar vooruitgang. Niet alleen economische groei telt, maar ook de vraag of mensen, gemeenschappen en de planeet kunnen herstellen, ademen en bloeien.

'Dat is voor mij het doel: zorg centraal zetten om beter te navigeren in een samenleving met uitsluitingsmechanismen.'

Misschien is dat de belangrijkste vraag die haar verhaal aan Caruna meegeeft: kunnen we zorg zo ernstig nemen dat we ook de ongelijkheden aanpakken die haar vandaag onzichtbaar, ondergewaardeerd of ontoegankelijk maken?

Want werken aan zorg betekent ook werken aan een rechtvaardigere samenleving.